Zeka Geriliğinin Sebebleri

Zeka Geriliğinin Sebebleri

Zeka Geriliğinin Sebebleri

1 İrsî (soyaçekim) zeka gerilikleri: Hafif derecedeki zeka geriliklerinin büyük bir kısmını bu grup meydana getirir. Anne ve Babanin geri zekalı olması halinde çocuk da geri zekâlı olabilecektir. Alkolizm, toksikomani, aşırı Yaşlılık buna etken olabilir.

2. Gebelik sırasında annenin ve bebeğin karşılaştığı tehlikeler, önemli birer sebep sayılabilir: Çocuğu düşürme denemeleri, özellikle hâmileliğin ilk üç ayında annenin kızamıkçık, çiçek, toksopalsmosis, Kabakulak, Kızamık, çocuk felci, su çiçeği, mikrobik sarılık, grip, Boğmaca, tifüs, kızıl, sıtma geçirmesi gibi. Bu hastalıklardan birine yakalanan kadının, doğacak çocuğunun muhakkak geri zekâlı olması söz konusu değildir. Gebelikte röntgen çektirme, sigara ve alkol kullanma yine zeka geriliğine sebep olabilir.

3. Doğum sırasında çocuğun beyninin zedelenmesi, beynin oksijensiz kalması yine önemli sebeplerdendir.

4. Dört-beş yaşına kadar beyin ve sinir sistemi hızlı bir Olgunlaşma (tekâmül) halindedir . Bu olgunlaşmayı engelleyen Sebepler (enfeksiyonlar, kafa travmaları ve zehirlenmeler), zeka gelişiminin duraklamasına veya aksamasına yol açabilirler. Beynin, daha çok virüs adı verilen mikroplarla ortaya çıkan, ansefalit dediğimiz iltihabı hastalığında hayati tehlikeleri olabilir. Hastalığı atlatanların bir çoğunda zeka geriliği görülür. Küçük yaşlardaki Boğmaca diğer bir sebeptir. Menenjit, ciddi kafa darbeleri, ağır orta kulak iltihapları, beyni etkileyen zehirlenmeler zeka geriliğine yol açabilirler.

5. Beynin gelişmesini Doğuştan veya erken çocukluk çağında engelleyen mühim sebeplerden biri de kafatasının yapı anormallikleridir. Mikrosefali (küçük beyin) bunun tipik örneğidir. Kafa içi sıvılarının basınç artması sonucu başın büyümesi ve gelişmekte olan beynin Sıkışması şeklinde meydana gelen, hidrosefali denen hastalıkta zeka geriliği oldukça sıktır. Bütün bunların dışında, kromozom anormallikleri yine irsî (soyaçekim) bir başka zeka geriliği sebebidir. Mongolismus denen, Moğol ırkını andıran çocuklar, geri zekâlıların önemli bir kısmını meydana getirirler. Zekâları hafif veya orta derecede geridir. Normalde 46 olan kromozom 1 artarak 47 olmuştur sayısı. Daha çok ileri yaşlarda doğum yapan annelerin çocukları arasında da rastlanır.

Zeka geriliğinin sıralanması

Zeka gerilikleri, zeka bölümlerine göre şu şekilde sıralanır: güçlü IQsu 0-25 olanlar ağır geridir (idio): Bütün zeka faaliyetleri hemen hemen yok gibidir. Buna ilâveten birtakım bedeni gelişme kusurları da vardır. Kurumlarca korunması gerekir. Bazı basit alışkanlıkları bile kazandırmak mümkün değildir. Bazıları birkaç cümleyle konuşma öğrenebilir. Büyük kısmı konuşmaz. Çoğu tuvalet, beslenme alışkanlıkları kazanamaz. Büyük bir kısmında yürüme bile gelişemez. Çoğu erken yaşta ölür.

IQsu 26-50 arası orta geridir () embesil: Normal bir çocuğun kâbiliyetinin yaklaşık en fazla yarısı kadar gelişeceğinden kabiliyeti olanlar, Konuşmaları ve sosyal intibakları daha sınırlı ve geç olacaktır. Çok az bir kısmı 10-12 yaşından sonra basit okuma yazma öğrenebilir. Kelime Hazineleri kıttır. Günlük yaşantıları için gerekli olan basit uyum ve alışkanlıkları kazanabilirler. Fazla sorumluluk taşımayan basit el zanaatlerinde veya tarla-bahçe işlerinde 13-14 yaşından itibaren çırak niteliğinde çalıştırılırlarsa, işe uyum sağlayabilirler. Esasen en doğru yol da budur. Çevrelerince geri oldukları kolayca fark edildiklerinden, alay konusu edilmemeleri, bilakis korunmaları, desteklenmeleri gerekir.
IQsu 51-75 arası hafif geridir (debil) olanlar: Zorlukla da olsa ilkokul öğretimine başlayabilirler, bir kısmı okulu bitirebilir, bir kısmı ise okula hiç devam edemez. Bu seviyedeki gerilerin kendine mahsus, hafif ve yavaş ilerleyen eğitim programı çerçevesinde, özel alt sınıflarda eğitim görmeleri gereklidir. Büyük şehirlerimizin bazı ilkokullarında böyle sınıflar vardır. Bu çocuklarda dikkat, muhakeme, hafıza, irade zayıf gelişir. Fikir üretimi kıttır. Heyecanları değişken olup, telkine kolayca yatkın olduklarından Gençlik ve Yetişkinlik yaşlarında kolayca suça yönelebilirler, şaka kaldırmazlar. Geri oldukları kolayca fark edilemez, uyumsuzlukları terbiyesizlik sayılabilir. Yetişkin Çağa vardıklarında 11-12 yaşındaki bir çocuğun zekâsına sahip olabilirler.

IQsu 76-90 arası olanlar sınır zekâlıdırlar: Normalle geri arasındaki kişilerdir.

Zeka geriliğinin oranları

Bu bölümlenmeye göre , zeka bölümü (IQ) 75ten aşağı olan çocuklar geri zekâlı sayılır. Bunların çocuk kesimindeki oranı% 3 dolayındadır. Sınır zekâlılar ise% 10-15 arasındadır. Zeka bölümü 90ın üstünde olanlar normal zekâlılardır. Bütün geri zekâlıların yaklaşık% 75i hafif,% 20si orta,% 5i ağır gerilerdir.

Zeka geriliğinde tedavi

Şayet bir çocukta zeka geriliği ortaya çıkmışsa, bunun giderilerek tedavisi mümkün değildir. Burada esas tedavi, mevcut zeka kabiliyeti ile en yüksek verimde, çocuğun aktivitesini ve topluma uyumunu sağlayabilmek, mümkün olan seviyede öğretimini sürdürebilmektir. Yani eğitimini yapmaktır. Psikomotor eğitim (yürüme, koşma hareketleri, ince el becerileri) Önceleri denge önemlidir. Konuşma eğitimi özel bir yer tutar. Ayrıca günlük hayatta gerekli olan bilgiler ve alışkanlıkların (beslenme, tuvalet, tehlikelerden sakınma gibi) kazandırılması gerekir. Bu uygulamalarda müsbet davranış ve fiilleri teşvik, TASDİK etme ve mükâfatlandırma, daha sonra da tekrarlayarak pekiştirme başlıca prensiptir. Menfi davranışlar engellenmeli ve doğrusu öğretilmelidir. Aile ile de İşbirliği yapılarak, evdeki yaşayışın da tedavinin paralelinde tesirini sağlamak gereklidir.

Zeka Testleri

Zeka testlerinden sık kullanılanlardan bazıları şunlardır:

Cattell Zeka Testi

Kültürden arınmış bir testtir. Bütün toplumlara uygulanabilir. Üç çeşidi vardır: Birincisi 4-8 yaş arasındaki çocuklar ve debiller (hafif zeka gerisi olanlar) için; ikincisi 8-12 yaş arası çocuklar ve bütün Yetişkinler için; Üçüncüsü yüksek seviyedeki genç ve Yetişkinler için hazırlanmıştır. Sorulan soruların belli bir zaman içinde cevaplanması istenir.

Alexander Pratik Zeka Testi

Bu testle İlkokulu bitiren çocukların teknik kâbiliyetlerini ölçmek ve onları daha ileri sınıflara (özellikle sanat okullarına) yöneltmek maksadıyla hazırlanmıştır. Test aynı zamanda özel sınıflarda okutulması iCab eden çocukların tespitinde çok işe yaramaktadır. Testte tahta kutulardan, boyalı küplerden çeşitli problemler çözülmesi istenir.

Porteus Labiret Testi

Zeka fonksiyonunun özel bir şeklini ölçer. Mesela, bazı vaziyetlerde temkinli davranmak, ileriyi görmek, çeşitli engellerden kendini korumak gibi. Bu test bilhassa bir insanın bugünkü hayâtındaki davranışlarda gösterdiği kabiliyeti tespit eder.

Binet-Terman Testi

Sözlü bir testtir. Okul, aile bilgisine ve Kültürüne duruyor. Binet-Terman testinden bazı örnekler:

Yaş 4:
1) anlayış: Ne yaparsın?
-Uyku gelince
-Üşüyünce
-Acıktığın Zaman
2) Dört rakamı ezberden tekrarlamak:
-4-3-7-9
-4 -8-5-6
-9-1-5-7
Yaş 7:
1) Farklarını söylemek:
-Sinekle kelebek
-Taşla yumurta
-Tahtayla cam
Yaş 10:

1) Saçma cümleler: Burada saçma olan nedir ?
a) Adamın biri diyor ki: Öyle bir yol biliyorum ki, evimden şehre doğru YOKUŞ aşağı, şehirden evime doğru da YOKUŞ aşağı.
b) Dün polisler vücudu parçalara AYRILMIŞ bir ceset buldular. Bu şahsın kendini öldürdüğü zannediliyor.
c) Bir mühendis diyor ki: Trende ne kadar çok vagon varsa tren o kadar çabuk gider.
d) Dün bir tren kazası oldu, fakat çok önemli değil, yalnız 48 kişinin olduğu soyleniyor.
Yaş 12:
1) Benzeyişleri kavramak: 3 şey nasıl birbirine benzer?
a) Yılan, inek, Serçe
b) Kitap, Öğretmen, gazete
c) Yün, pamuk, deri
d) Bıçak, Kuruş, demir tel
e) Gül, patates, üstü deha
120-140 yüksek zeka
Binet-Terman zeka testinin değerlendirmesi ise şöyle olur:
140 ağaç p>

95-120 normal zeka
80-95 orta zeka
70-80 aşağı zeka
50-70 debil < p> 20-50 impesil
0-20 idio

ZEKA GERİLİKLERİ

Alm. Schwachsinn (m), Fr. Arrierations (f. pl.) Mentales, Ing. Zayıf fikirlilik, geri kalmışlık. Çeşitli sebeplerden dolayı meydana gelen ve değişik derecelerde olabilen zekâyla ilgili hastalıklar. Zeka, öğrenme, öğrenilenden faydalanabilme, yeni durumlara uyabilme ve yeni çözüm yolları bulabilmek kâbiliyetidir. Zeki insan, öğrendiğini değerlendiren ve yeni durumlara yeni çözümler getirebilen kişidir.
Zeka geriliği, gelişim dönemlerinden kaynaklanan ve ahenkli davranışlardaki bozulmayla birlikte olan, zihni fonksiyonlarda normalin altında olma hâlidir genel. Sebebi ne olursa olsun, zeka geriliği gösteren çocukta en belirgin özellik, konuşmanın başlamamış olması veya çok yavaş gelişmesidir. Beden gelişmesi de yavaştır. Başı dik tutma,,, yüzme emekleme oturma, koşma genellikle geç başlar.

Zeka geriliği oranının, toplam nüfusun% 2-3U kadar olduğu kabul edilmektedir.

Zeka gerilikleri şu şekilde Tasnif edilebilir :

1. Derin zeka geriliği: 0-5 yaş arası çocuklar, tam bağımlı çocuklardır. Genellikle kurum ve hastânelerde devamlı, pek uzun yaşamadıkları ileri sürülmektedir ve gözetim altında tutulurlar bakım. 6-20 yaş arasındakiler tek tek kelimelerle sınırlı olarak ihtiyaçlarını anlatabilirler, tuvalet eğitimi ve yeme gibi konularda çok az da olsa eğitilebilirler. 21 yaş üstündekilerde ise bazı hareket ve konuşma, ses kâbiliyetlerin de ilerleme olabilir.Tuvalet ve yeme alışkanlıklarını sürdürebilirler, özel bakımı gerektirirler.

2. Ağır zeka geriliği,

3. Orta,

4 derecede zeka geriliği. Hafif,

5 derecede zeka geriliği. Sınırda ve donuk zekâlı normal çocuklar: Ağır öğrenen çocuklar olarak bilinirler. Bunlar için özel eğitim uygulanmamakta, ilkokul eğitimini 1-2 sene geriden takip etmektedirler. Bunlar geri zekâlı düzeyde değillerdir, ama yaşıtlarından çok daha geç ve güç öğrenirler. Çabuk kavrayamaz ve öğrendiklerini çabuk unuturlar.
Zeka testleriyle çocukların zeka yaşları tespit edilebilmektedir. Şayet yedi yaşındaki bir çocuk kendi yaşı için hazırlanmış testleri başarırsa, zekası yaşına uygundur denir. Şayet iki yaş için hazırlanmış testi de başarırsa zekası yaşına göre çok üstündür denir gör.

Zeka geriliklerinin sebepleri:

1. Doğum öncesi faktörler:
İrsiyet, alkolizm, toksikomani, aşırı yaşlı ana-baba vb.

2. Lipid metabolizmasına bağlı bozukluklar.

3. Karbon hidrat metabolizmasına bağlı bozukluklar.

4. Hormonal bozuklukları: Normal Tiroid bezinin az çalışması.

5. Kromozom bozuklukları: Down sendromu (Mongolizm).

6. Gebelik sırasında annenin geçirmiş olduğu enfeksiyon hastalıkları: Frengi, kızamıkçık, çiçek, su çiçeği, toksoplasmosis, Kabakulak, Kızamık, mikrobik sarılık, grip, Boğmaca, sıtma, kızıl vb.

7. Gebelik zehirlenmesi, kontrol altına alınmayan annenin şeker hastalığı, yetersiz beslenme, kontrolsuz ilaç kullanma, sigara, alkol ve benzeri alışkanlıklar.

8. Doğum esnâsında meydana gelen travmalar, bebeğin oksijensiz kalması, kan uyuşmazlığı sonucu meydana gelen öldürücü sarılık (Kernikterus) zeka geriliklerine yol açabilmektedir.

9. Çocuklarda meydana gelen menenjitler, beyin iltihapları, travmalar, çocuk beyin felci, sara nöbetleri ve zehirlenmeler de zeka geriliklerine yol açabilmektedir.

10. Sosyal ve ahlaki sebeplerden zeka geriliği olabilmektedir: Toplumun sosyal şartları, ailenin yapısı ve görgüsü, maddi imkânsızlıklar, eğitimsizlik, beslenme bozuklukları, esâret gibi ağır şartlar vb arp.

Teşhis: Bebeklik çağında koymak zor olup, itina teşhis isteyen bir iştir. Anne ve babadan çok iyi bir hikaye alınmalı ve şüpheli kalan her şey sorulmalıdır. Çocuğun dikkatli bir gözlemi ve muayenesi, zeka geriliği teşhisini koyma kadar, sebepleri konusunda da aydınlatıcı olmaktadır. Nörolojik belirtilerin görülüş sıklığı ve ciddiyeti, zeka geriliği konusunda oldukça mühim ipuçları vermektedir. Idrar, kan ve kromozom tetkikleri de teşhiste oldukça faydalı olabilmektedir. İşitme ve konuşmanın değerlendirilmesi, psikiyatrik ve psikolojik muayene ile çocuğun zeka yaşının tespiti, teşhisinin diğer unsurlarını teşkil etmektedir.
Çok değişik durumlar zeka geriliğini taklit edebilir. Özellikle Körlük ve sağırlık, Yanlışlıkla zeka geriliği şeklinde değerlendirilir. Konuşma bozuklukları ve çocuk beyin felci, çocuklar normal olduğu halde, sıklıkla zeka gerisi intibaını verebilmektedir. Bunun için teşhis konurken çok dikkatli olunmalıdır.

Zeka Geriliklerini Önleme

Bunun için en önemli Husus, zeka geriliğine Yolaçan faktörlerin giderilmesidir. Bunu sağlamanın en etkili yolu da Toplumun eğitimidir. Ayrıca, kan uyuşmazlıklarının önceden tespiti gibi konularda genetik, danışma da önemli bir yer tutar.

Hastalıkların erken teşhisi ve uygun tedavi metodlarıyla, hasar yapmadan kontrol altına alınabilmesi de oldukça mühimdir.

Mesela troid bezinin yeterli çalışmama hali erkenden tespit edilip tedavi cihetine gidilince, çocukta meydana gelecek olan zeka geriliği önlenmektedir.

Tedavi: Tedavide gaye; zeka geriliği gösteren çocukların kapasitelerini, ulaşabilecekleri en üst seviyeye çıkartmak, kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek hâle getirmek , Ailelerine ve topluma yük olmaktan kurtarmak ve nispeten mutlu bireyler hâline getirmektir.

Tedavi, hastal cinsine göre değişmekle beraber temelde davranış şekillendirilmesi, ana-babadan Faydalanma, bakım ve kısımlardan Faydalanma, Fiziki rehabilitasyon ve birtakım özel eğitimleri ihtiva etmektedir .

Hakkında Huseyin Birsin

Loading Facebook Comments ...

Cevapla